جدول محتوا
شکستن انگشتان برای بسیاری از افراد یک عادت روزمره است. بعضیها هنگام استرس، برخی بعد از کار طولانی با رایانه و عدهای فقط برای احساس راحتی بیشتر این کار را انجام میدهند. صدای «تق» که هنگام حرکت مفصل شنیده میشود، معمولاً حس سبکی و کاهش خشکی مفصل ایجاد میکند؛ اما این سؤال همیشه مطرح بوده است که آیا این عادت واقعاً بیضرر است؟
واقعیت این است که عوارض شکستن قولنج انگشتان دست به عوامل مختلفی مانند دفعات انجام این کار، وضعیت سلامت مفاصل و نحوه وارد کردن فشار بستگی دارد. اگرچه تحقیقات علمی نشان دادهاند که شکستن گاهبهگاه انگشتان معمولاً باعث آسیب جدی نمیشود، اما تکرار بیش از حد یا انجام آن با فشار زیاد میتواند در برخی افراد مشکلساز باشد. در ادامه بررسی میکنیم عوارض شکستن قولنج انگشتان دست چیست و چه زمانی باید این عادت را جدی گرفت.
شکستن قولنج انگشتان دست چگونه باعث ایجاد صدا می شود؟
بسیاری از افراد تصور میکنند صدای مفصل ناشی از برخورد استخوانها با یکدیگر است، در حالی که علت اصلی این صدا معمولاً تغییر فشار داخل مفصل است. شناخت این فرآیند کمک میکند با دید علمیتری به این موضوع نگاه کنیم و باورهای نادرست را کنار بگذاریم.
هنگام شکستن انگشتان چه اتفاقی در مفصل رخ می دهد؟
درون مفاصل مادهای به نام مایع مفصلی وجود دارد که حرکت استخوانها را روانتر میکند. هنگام شکستن قولنج انگشتان دست، فشار داخل مفصل تغییر کرده و حبابهای گاز موجود در این مایع آزاد میشوند. همین اتفاق صدایی ایجاد میکند که بسیاری آن را با عنوان قولنج میشناسند.
به همین دلیل، شنیدن این صدا لزوماً به معنای آسیب دیدن مفصل نیست. با این حال، اگر شکستن قلنج انگشت با درد، تورم یا کاهش دامنه حرکت همراه باشد، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.
آیا شکستن قولنج انگشتان دست واقعاً خطرناک است؟
یکی از رایجترین باورها این است که شکستن انگشتان بهمرور زمان باعث آرتروز میشود. اما مطالعات علمی تاکنون ارتباط قطعی بین این عادت و ابتلا به آرتروز را ثابت نکردهاند. با این وجود، این موضوع به معنای بیخطر بودن انجام مداوم این حرکت برای همه افراد نیست.
باورهای درست و غلط درباره شکستن انگشتان
برای قضاوت درست درباره عوارض شکستن قولنج انگشتان دست، باید تفاوت بین باورهای قدیمی و یافتههای علمی را بدانیم.
- آیا باعث آرتروز میشود؟
- آیا قدرت انگشتان را کاهش میدهد؟
- آیا مفاصل را شل میکند؟
- تفاوت انجام گاهبهگاه با عادت روزانه
آرتروز
تاکنون شواهد علمی محکمی وجود ندارد که نشان دهد شکستن قولنج انگشتان دست بهتنهایی باعث آرتروز میشود؛ اما در افراد دارای بیماریهای مفصلی باید احتیاط بیشتری وجود داشته باشد.
قدرت انگشتان
انجام مداوم این کار ممکن است در برخی افراد باعث احساس ناراحتی یا کاهش موقت قدرت گرفتن اشیا شود، اما شواهد قطعی درباره کاهش دائمی قدرت دست وجود ندارد.
شل شدن مفاصل
وارد کردن فشار زیاد به مفاصل در طولانیمدت ممکن است رباطهای اطراف مفصل را تحت فشار قرار دهد و پایداری آنها را کاهش دهد.
عادت مداوم
انجام گاهبهگاه این حرکت معمولاً مشکل جدی ایجاد نمیکند، اما اگر شکستن قلنج انگشت به یک عادت روزانه و مکرر تبدیل شود، بهتر است علت احساس نیاز به این کار بررسی شود.
عوارض شکستن قولنج انگشتان دست چیست؟
اگرچه بسیاری از افراد پس از شکستن انگشتان احساس راحتی میکنند، اما این احساس همیشه به معنای مفید بودن این کار نیست. تکرار بیش از حد این حرکت یا وارد کردن فشار غیرطبیعی به مفاصل، ممکن است در طول زمان به بافتهای اطراف مفصل آسیب برساند و عملکرد طبیعی آن را تحت تأثیر قرار دهد.
مهم ترین عوارض احتمالی
شدت عوارض شکستن قولنج انگشتان دست در همه افراد یکسان نیست و به وضعیت سلامت مفاصل، نحوه انجام حرکت و وجود بیماریهای زمینهای بستگی دارد. مهمترین عوارض احتمالی عبارتاند از:
کاهش استحکام رباط ها
شکستن مداوم مفاصل با فشار زیاد میتواند به مرور زمان باعث کشیدگی رباطهای اطراف مفصل شود. این موضوع ممکن است احساس ناپایداری یا شل بودن مفصل را ایجاد کند.
درد و التهاب مفصل
اگر شکستن قولنج انگشتان دست با نیروی زیاد انجام شود یا مفصل از قبل دچار آسیب باشد، احتمال بروز درد، التهاب یا حساسیت هنگام حرکت افزایش پیدا میکند.
کاهش عملکرد طبیعی مفصل
در برخی افراد، تکرار این عادت ممکن است باعث کاهش انعطافپذیری یا ایجاد ناراحتی هنگام انجام فعالیتهای روزمره شود؛ هرچند این عارضه در همه افراد رخ نمیدهد.
آسیب در افراد دارای بیماریهای زمینه ای
افرادی که به بیماری های انگشتان، التهاب مفاصل یا سایر مشکلات اسکلتی مبتلا هستند، بیشتر از دیگران در معرض عوارض قرار دارند و بهتر است از وارد کردن فشار غیرضروری به مفاصل خودداری کنند.
چه افرادی باید از شکستن قولنج انگشتان خودداری کنند؟
همه افراد شرایط جسمانی مشابهی ندارند و ممکن است یک حرکت ساده برای برخی افراد بدون مشکل باشد، اما در افراد دیگر باعث تشدید علائم یا آسیب به مفاصل شود. به همین دلیل، برخی گروهها باید در انجام این کار احتیاط بیشتری داشته باشند.
افراد پرخطر برای آسیب مفاصل انگشت
اگر در یکی از گروههای زیر قرار دارید، بهتر است از شکستن مکرر مفاصل انگشتان خودداری کرده و در صورت وجود درد یا ناراحتی، با پزشک مشورت کنید.
- افراد مبتلا به التهاب مفاصل
- سالمندان
- ورزشکاران رشتههای قدرتی
- افراد دارای آسیب قبلی انگشت
- مبتلایان به بیماریهای مفصلی
چگونه بدون شکستن قولنج، خشکی انگشتان را کاهش دهیم؟
اگر احساس خشکی یا گرفتگی در انگشتان دارید، لازم نیست برای ایجاد حس راحتی، مفاصل خود را مرتب بشکنید. با چند راهکار ساده میتوان انعطافپذیری مفاصل را حفظ کرد و احتمال آسیب را نیز کاهش داد.
راهکار های ایمن برای حفظ سلامت مفاصل دست
رعایت چند عادت سالم میتواند به کاهش احساس خشکی مفاصل کمک کند و نیاز به شکستن مکرر انگشتان را کمتر کند.
حرکات کششی انگشتان
انجام روزانه حرکات کششی ملایم باعث افزایش دامنه حرکت مفاصل، کاهش خشکی و بهبود عملکرد انگشتان میشود.
استراحت هنگام کار با دست
افرادی که ساعتهای طولانی با رایانه، تلفن همراه یا ابزارهای دستی کار میکنند، بهتر است هر ۳۰ تا ۶۰ دقیقه به مفاصل خود استراحت دهند و چند حرکت کششی انجام دهند.
تقویت عضلات دست
تمرینات تقویتی ساده میتوانند از مفاصل حمایت کنند و فشار واردشده به رباطها و تاندونها را کاهش دهند.
گرم کردن مفاصل قبل از فعالیت
پیش از انجام فعالیتهای سنگین یا ورزش، گرم کردن مفاصل و عضلات دست میتواند از ایجاد گرفتگی و احساس نیاز به شکستن انگشتان جلوگیری کند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
شنیدن صدای مفصل همیشه نشانه بیماری نیست، اما اگر این صدا با درد، تورم، کاهش قدرت یا محدود شدن حرکت همراه باشد، نباید آن را نادیده گرفت. بررسی بهموقع میتواند از پیشرفت مشکلات مفصلی جلوگیری کند.
علائمی که نیاز به بررسی تخصصی دارند
اگر عوارض شکستن قولنج انگشتان دست با درد مداوم، تورم، تغییر شکل انگشتان یا کاهش عملکرد دست همراه باشد، مراجعه به متخصص ارتوپدی ضروری است. دکتر علی معظمی پور، جراح و متخصص ارتوپدی، با بررسی دقیق وضعیت مفاصل و تشخیص علت علائم، مناسبترین روش درمان را برای مشکلات اسکلتی و مفصلی پیشنهاد میکند.
همچنین اگر درباره تفاوت آسیبهای مفاصل مختلف بدن سؤال دارید، باید بدانید شرایط مفاصل با یکدیگر یکسان نیست؛ برای مثال، عوارض شکستن قولنج کمر با مفاصل کوچک انگشتان تفاوت دارد و هر کدام نیاز به ارزیابی جداگانه دارند.
در آخر…
عوارض شکستن قولنج انگشتان دست همیشه در همه افراد یکسان نیست و شکستن گاهبهگاه انگشتان معمولاً مشکل جدی ایجاد نمیکند. با این حال، اگر این کار به یک عادت روزانه تبدیل شود یا با درد و فشار زیاد انجام گیرد، ممکن است به مرور زمان به مفاصل و بافتهای اطراف آن آسیب وارد کند. در صورت تداوم درد، تورم یا کاهش عملکرد انگشتان، بهترین اقدام مراجعه به پزشک و بررسی تخصصی علت مشکل است.
سوالات متداول
بر اساس مطالعات فعلی، ارتباط قطعی بین شکستن انگشتان و آرتروز ثابت نشده است؛ اما افراد مبتلا به بیماریهای مفصلی باید احتیاط بیشتری داشته باشند.
تغییر فشار داخل مفصل و آزاد شدن حبابهای گاز میتواند احساس کاهش خشکی و راحتی موقتی ایجاد کند.
اگر این کار بهصورت مکرر و با فشار زیاد انجام شود، ممکن است احتمال آسیب به رباطها و بافتهای اطراف مفصل را افزایش دهد.
در صورت همراه بودن صدای مفصل با درد، تورم یا محدودیت حرکت، مراجعه به متخصص ارتوپدی برای تشخیص علت و انتخاب درمان مناسب توصیه میشود.
